چالش تدریس معنی دار ریاضی

چالش  تدریس معنی دار ریاضی

ریاضی یک از مهمترین  موضوعهای درسی در جامعه مدون است ، اما تدریس خوب آن بسیار مشکل است. ریاضی موضوعی است که می تواند خپلی سریع انتزاعی شود و این بدان معنا است که به محض  اینکه ریاضی ارتباط خود را دنیای واقعی ای که دانش آموزان درخارج از مدرسه می شناسند ازدست می دهد، برای بسیاری از آنان نیز بی معنی می شود. نتیجه این است که درسرتاسر دنیا ، دانش آموزان در درسی های ریاضی خود افت می کنند و بسیاری از بزرگسالان نیز آن را درک نمی کنند . همچنین ، بسیاری ازمعلمها نیز درک ریاضی را مشکل می دانند.

دومین رشته پژوهشهای قومی ، از سنت پژوهشهای تاریخی نشأت می گیرد . این نوع پژوهش ، مدون تر و برای آموزشگران ریاضی شناخته شده تر است . تجزیه و حلیلهای تاریخی منتشر شده قبلی به طور وسیعی بأمطالعات کلاسیک غربی و سنتهای اروپائی محدود شده بود ، که تخشیص این امر، باعث ترغیب و تهییج این توسعه جاری ریاضیات قومی شده است . درحال حاضر، دغدغه محافل پژوهشی، مستند کردن تاریخهای دیکر ریاضی درقسمتهای مختلف جهان است . نمونه نوعی این تجزیه و حلیلهای جدید، کتاب جوزف (1991 ‏) با عنوان ((تاج طاووس_ریشه های غیر اروپائی ریاضیات)) است که به منظور تجلیل از تنوع فرهنگهائی که دربه وجود آمدن گنجینه غنی ایده های ریاضی جهانی سهیم بوده اند، نوشته شده است .

‏برای مثال،  تاریخ فرهنگ ایران و دنیای اسلام سرشار از ایده های ریاضی است و اگرچه بسیاری از این سنتها، توسط طلبه های [دانشمند] مسلمان شناخته خواهند شد، اما ممکن است که برای همه  آموزشگران ریاضی در جامعه های مسلمان نشین شناخته شده نباشند. این ]ریاضیات اسلامی[یقینا برای آموزشگران ریاضی در غرب شناخته شده نیست اما می توان گفت که برای ]دنیای غرب [در حال بهتر شناخته شدن است . به عنوان مثال ،

ما ]در غرب[به اهمیت مطالب زیر در تاریخ ریاضیات پی برده ایم:

·        قوانین ارث در جامعه عربی ]اسلامی[

·        طراحی مسجد ها و سطحهای کاشی کاری شده آنها

·        تعیین جهت قبله در نقاط مختلف جهان

·        نجوم عربی

·        توسعه اثبات های هندسی برای قضیه های جبری

·        و کارهای ریاضیدان هایی چون خوارزمی ، ثابت بن قرّه، غیاث الدین جمشید کاشانی و عمر خیام.

این نوع پژوهشهای تاریخی ، علاوه بر نشان دادن تفاوتها در جنبه هائی از ریاضی مانند دستگاههای اعداد و الگوریتمهای مختلف برای محاسبات حسابی ، نشان دهنده مشابهت های جالبی مانند شیفتگی نسبت به راههای مختلف توجیه کردن، نمایش دادن  یا اثبات کردن آنچه که امروز به نام قضیه فیثاغورس شناخته می شود نیز هست . مردمان نقاط دیگر دنیا از جمله چینی ها و بسیاری از آفریقائی ها خپلی پیش از آنکه ریاضیدانهای یونانی از جمله فیثاغورس به این قضیه خاص علاقه مند شوند ، با آن آشنا بودند . ثابت بن قرّه تعمیمی ازقضیه فیثاغورس ارائه کرد که بر مبنای یک ((استدلال)) هندسی زیبا و ظریف قرار دارد . یک بار دیگر، هرچه داده های بیشتری از منابع تاریخی گوناگون به دست می آید، طرفداران ریاضیات قومی ایده های مهم بیشتری را می توانند توسعه دهند.

 

دانش ریاضی خارج از مدرسه دانش آموزان

‏سومین و جدیدترین حوزه پژوهشی درریاضیات قومی، به دانش ریاضی خارج از مدرسه دانش آموزان می پردازد . نونز ( 992 ‏ا ) گه  نتایج این پژوهشها را به خوبی جمعبندی کرده است ، به واسطه مطالعاتش برروی کودکان  برزپلی که خیابانها خریدوفروش می کنند، باعث برانگیختگی علاقه جاری نسبت به پژوهش در این زمینه شده است. یک نمونه نوعی از قبیل پژوهشها که البته بسیاری از ایده ها را نیز تعمیم داده است، رساله دکترای گایدا دابریو(1993)  است.ابریو پس از مستند کردن ریاضیات قومی کشاورزان نیشکر در رسیف (ابرو و کاراهر ،1988) و با استفاده از رویکردی مردم شناسانه، به تحقیق درباره راههائی که کودکان کشاورزان به مفهوم سازی رابطه بین ریاضیات ((منزل)) و ریاضیاتی که مدرسه یاد می گیرند ، پرداخت . اصلی ترین سوال پژوهشی ابریو این بود که ((آیا نوع رابطه ای که کودکان موفق در مدرسه با ریاضیات منزل برقرار می کنند متفاوت است؟))  بعضی از مهمترین داده های این مطالعه نشان می دهنده احساسات شدیدی بود که کودکان ، درباره ارزش قائل نشدن  جامعه برای دانش پدرانشان که از نظر آنه نیز ریاضی وارد نبود، ابراز می کردند. برای مثال:]به مصاحبه زیر توجه کنید[:

مصاحبه کننده : چرا آن مرد روی ترکتور (با اشاره به )ریاضیات نمی داند؟

سورینا: او ]ریاضیات[ نمی داند.او شغلی ندارد . او در مزرعه نیشکر کار می کند.

در ادامه  مصاحبه ، این دانش آموز بعضی از احساسهای خودش را درباره طریقی که او برای دانش پدرش ارزش قائل  می شد، آشکار می کند:

مصاحبه کننده : می توانی به من بگوئی که درباره راهی که پدرت را با هم جمع می کند چه فکر می کنی؟ آیا با روشی که در مدرسه  یاد گرفته ای یکسان است یا فرق دارد؟

سورنیا : راه او متفاوت است . او این کار را در ذهنش انجام می دهد ولی من با ]کاغذ و[ قلم.

مصاحبه کننده : فکر می کنی کدام راه مناسب تر است؟

سورینا : ]راه[ مدرسه

مصاحبه کننده : فکر می کنی کدام راه نتیجه درست می دهد؟

سورینا : راه پدرم .

ابریو، علاوه بر نشان دادن به قول خودش ))‏شکافی)) که به وسیله باورهای کودکان درباره وضعیت نسبی ریاضیات خانه ومدرسه، در آموزش ریاضی آنها رخ داده بود، پدیده دیگری را هم برجسته ساخت و آن گوناگونی دربین کودکان ازنظر دانش ریاضی  منزل آنها بود که به میزان  شرکت جستن آنها درفعالیت های ریاضی در منزلشان مرتبط می شد. روند اصلی این بود که هر چه کودکان ، بیشتردرگیر و جذب ریاضیات منزل بوده اند ، به احتمال زیاد مشکلات بیشتری را در رابطه با ریاضی مدرسه ای تجربه می کردند. البته این متناقض باآن چیزی است  که در صورت به حساب آوردن دانش ریاضی خارج از مدرسه دانش آموزان دریک نظام آموزشی انتظار می رود . ‏ابریو پیشنهاد کرد یکی از مهم ترین مسائلی که در رابطه ‏با چنین  مطالعاتی مطرح می شود این است که چگونه اعمال مدرسه ای را سازماندهی کنیم تا اثرات این رابطه از هم گسیخته  بین ریاضیات  منزل و مدرسه به کمترین حد خود برسد؟ حال پس از این نگاه ه  به سه روبکرد پژوهشی درریاضیات قومی، برنتیجه گیری ضمنی این پژوهشها متمرکز می شویم.

 

نتیجه  گیری هائی برای آموزش  معلمان

‏ یکی از وظایف مهم آموزشگران معلمان درریاضیات این است که چگونه به معلمان آینده کمک کنند تابه نقش خودشان به عنوان ((فرهنک پروران ریاضی))پی ببرند  (بیشاب ، 1991 ‏)  یعنی به آنها درباره جنبه های فرهنگی ریاضیات، درباره ارزشها در ریاضیات و درباره تاریخهای مختلف ریاضیات آموزش داده شود . شش مقوله از فعالیتها می توانند در طراحی درسی برای معرفی دانش ریاضی در فرهنگهای مختلف به دانشجو _ معلمان، همراه با ذکر مراجعی از ادبیات تحقیق دراین مورد بسیار مفید واقع شوند .

/ 0 نظر / 11 بازدید